Moje róże – moja pasja

Etoille de Lyon

Róża herbatnia, wyhodowana przez syna Pierre Guillota w roku 1876. Kwiaty złoto żółte,/ siarkowo żółte/ o umiarkowanym herbatnim zapachu. Jej kwiaty do 9 cm średnicy złożone  są z około 25  dużych płatków i pojawiają się tak po kilka na pędzie jak i pojedynczo, kwitnąc bardzo obficie przez cały sezon, przy zachowaniu staranności w uprawie jest to odmiana kwitnąca non stop. Jest to jedna z najpiękniejszych róż w ogóle, ale  bardzo trudna i kapryśna w uprawie.

 Chromolitografia z Gallica Biblioteque Numerique – Journal des Roses

Musi mieć dobrą, sprzyjającą pogodę by jej kwiaty mogły się bez przeszkód rozwijać. Dlatego też jest zalecana uprawa tej odmiany w szklarni. W swoim czasie musiała budzić sporą sensację  skoro, jak pisze Dominique  Massad na HMF w roku 1881 sprzedawana była za zawrotną kwotę 30 franków za sadzonkę!

Rycina z katalogu Conard & Dengee rok 1910.

Krzew niewielki, 60-70cm wzrostu, bardzo bujnie się rozrasta, zwłaszcza jeżeli jest okulizowany na multiflorze. Potrafi wówczas w ciągu sezony wydać nawet około 20 pędów kwiatostanowych. Liście jasno zielone. W ciepłym , suchym klimacie są wiecznie zielone

Pochodzenie:  Siewka Madame Charles . Róża ta Stanach Zjednoczonych przez pewien czas funkcjonowała pod nazwą Mac Callum House Tea, od miejsca jej znalezienia, posiadłości Mac Calluma, jako że uważano iż jest to sport od Etoile de Lyon. Koniec końców okazało się iż jest to ta sama róża. Fotografie: Marian Sołtys w rosarium ogrodu botanicznego w Lyonie 2010.

I jeszcze parę zdań od wielkiej znawczyni i miłośniczki starych róż – Nancy Steen:”W tamtych czasach uważano, że Etoile de Lyon, rosnąca w pięknym ogrodzie otaczającym starą rezydencję, rywalizuje ze słomkowożółtym Perle des Jardins. Ta wysoka róża, z pięknymi ciemnoczerwono-zielonymi liśćmi i brązowawo-czerwonymi młodymi pędami, ma duże. kwiaty, pełne, intensywnie żółte z pomarańczowym odcieniem, zdecydowanie wzniesione. Jest to raczej niezwykła cecha róży herbacianej, która najczęściej ma słabe szyje i tendencję do zwieszania głów. W książce Amateur’s Rose Book autorstwa Shirley Hibbert, opublikowanej w 1874 roku, znajduje się piękna kolorowa ilustracja Etoile de Lyon.” – The Charm of Old Roses – strona 93

Safrano

Chromolitografia z Gallica Biblioteque Numerique – Journal des Roses

Chromolitografia z Rosen Zeitung .

Róża herbatnia.

Synonim – Saffrona.

Hodowca – Wyhodował ją w roku 1839 Beauregard.

Kwiat – Jak się patrzy na jej pół rozwinięty kwiat, to dostrzeżemy kremowo białe płatki zewnętrzne przechodzące poprzez delikatnie żółte do morelowego w centrum kwiatu. Jak pisze Peter Harkness: “eleganckie piękno jasno morelowych kwiatów i dziś chwyta za serce. nie dziwi więc, że róża ta była sensacją w pierwszych latach swego istnienia. Wniosła do ogrodów Europy zapach i kształt róż herbatnich”. Pąki jej są bardzo wytworne, wysmukłe i eleganckie i takimi pozostają przez jakiś czas by nagle się rozwinąć do kwiatu o średnicy około 9cm i rozsypać się.

Kwiat jest bowiem luźnej budowy, składa się bowiem z około 20 – 25 jedwabiście połyskujących płatków a raczą nas mocnym herbatnim zapachem. Kwiat Safrano stał się kamieniem milowym na drodze rozwoju kształtu kwiatów róż do form jakie dziś najczęściej są spotykane i uważane niejako za modelowe. Kwiaty centifolii czy starych róż galijskich miały kwiaty spłaszczone w kształcie. Ich centralna część była niska. U mieszańców herbatnich długie płatki nadawały wysmukły kształt pąkom, z których później rozwijał się kwiat o wyraźnie wyższej wyniesionej centralnej części kwiatu. Zaczął kształtować się nowy model estetyczny, powstaje odmienny od dotychczasowego wzorzec piękna kwiatu róży.

Ciekawe świadectwo daje  Francois Joyaux w swojej książce La Rose un passion francaise. ‘Pod koniec XIX wieku , korzystając z tego, że pojawił się sprawny transport kolejowy , na Lazurowym Wybrzeżu zaczyna rozwijać się produkcja róż na kwiat cięty. Ponieważ hodowcy na początku nie mają odmian specjalnie do tego celu przystosowanych, przywracają do łask róże , które zostały w pewnym sensie zapomniane jak Niphetos, Safrano  czy Madame Falcot . – str. 171.

Z kolei Adrew Hornung w Le rose Italiene tak pisze: “Róże zaczęły być importowane z sąsiedniej Francji do celów komercyjnych upraw po 1872 roku, kiedy firma Henry Notari  Ventimiglia zaczęła sadzić Safrano na tarasach Sanremo. Wkrótce potem spontanicznie zaczęła się ona pojawiać w każdej praktycznie willi Sanremo.” – str. 78 chociaż jak pisze dalej znacznie lepiej sprawuje się w uprawie pod osłonami szczególnie pięknie prezentując się w pąku.

Jak donosi za Revue Horticuler, dwutygodnik Ogrodnik Polski  nr 10 z 1885 roku – Pączki róż Safrano hodowanych przez pewnego ogrodnika na dwóch hektarach w Hyeres (Połud. Francya), w pierwszym tygodniu stycznia r. b. sprzedane,dały 5000 fr. dochodu. W ciągu jednego dnia sprzedał tych pączków za 1500 franków.

Zapach – mocny.

Fotografie – przez uprzejmość Pani Urszula Trętowska – Montisfont Abbey

 fotografie – Marian Sołtys Roseto Botanico 2014. Żałuję, że wówczas na krzewie był tylko jeden kwiat.

Krzew o o bardzo zróżnicowanej sile wzrostu od półtora do 2,5m wysokości o zabarwionych na czerwono pędach. Liście w młodości czerwono purpurowe, potem jasno zielone do oliwkowo zielonych, całkowicie odporne na choroby grzybowe. Roślina wrażliwa na niekorzystne warunki klimatyczne i w naszych warunkach nie może być inaczej uprawiana jak pod szkłem.

Pochodzenie: Różnie jest definiowane ale ogólnie przyjmuje się , że to krzyżówka Park’s Yellow Tea-scented China x Madame Desprez . Z ciekawszych róż jakie powstały z kolei z udziałem Safrano wymieniłbym: Sissi Ketten, Victor Verdier, Agnes, Captain Christy.

Jeszcze parę słów o hodowcy. Mons. de Beauregard to oficer rezerwy, kawalerzysta, podobnie jak Verdier odznaczony zapewne na polach bitew w czasie rozlicznych wojen Napoleońskich a więc Kawaler legii Honorowej. Nadto wszystko hodowca amator , dożywający swych dni w rodzinnym Angers. Ot i tu nagle taka sława.

Myślę, że warto jeszcze zapoznać się z opisem tej róży, jaki zawarł Jack Harknes w swojej książce z roku 1978 – Róże. ” Z pojawieniem się  Safrano w roku 1839, herbatnie pokazały, że mogą wprowadzić do róż nowe kolory i nowy rodzaj kwiatów i nadana jej nazwa dobrze odzwierciedlała jej kolor. Ma również czerwone cienie na zewnętrznych płatkach. Dziś znany widok, ale tak fascynujący w tamtych czasach, że był sprzedawany w pąkach , jako kwiat cięty ze względu na atrakcyjność tej cechy przez wiele lat. Wielu hodowców w południowej Francji uczyniła  szczęśliwymi, nakarmiła ich,ubrała i wysłała dzieci do szkoły i wskazała drogę do kontynuacji  tej branży w regionie. Tysiące wyekwipowanych mężczyzn wyłaniało się z ich rezydencji z Safrano w butonierce.

Ze stadium pączków Safrano otwiera się blado, ze słabym środkiem złożonym z krótkich płatków, przez co miała świetną reputację do swobodnego kwitnienia. Gdyby tylko jedna róża była w ogrodzie w XIX wieku, można się było spodziewać, że to  będzie Safrano. Historia przeznaczyła jej  istotną rolę  w wyhodowaniu róż, które zastąpiły herbatnie.” Tamże strona 61.

Recuerdo de Antonio Peluffo

 Chromolitografia z Gallica Biblioteque Numerique – Journal des Roses

Róża herbatnia wyhodowana w firmie Soupert&Notting w roku 1910.

“Kwiaty w kolorze delikatnie żółtym ,jak gdyby przejrzystym. Brzegi płatków delikatnie zaróżowione. Pąki długie i eleganckie, kwiaty bardzo duże, doskonale uformowane, pachnące. Dobrze się otwierają i rozwijają się jak gdyby w nadmiarze do późnej jesieni. Kwiaty po rozwinięciu się bardzo długo utrzymują się na długich, mocnych pędach. Roślina o dobrym wigorze i dekoracyjnych liściach…” cytat z Journal des Roses rok 1912 str12. I jeszcze nie mogę sobie odmówić smacznego cytatu z katalogu firmy Soupert & Notting z roku 1911. cytuję za HMF. ” …ta klasyczna odmiana nigdy nie zniknie z list katalogów…” Jakże często się mylimy wypowiadając kategoryczne sądy, gdyż odmianę tę musimy chyba uznać za bezpowrotnie utraconą.

Pochodzenie: Madame Melanie Soupert x Madame Constant Soupert .

Madame Cusin

Róża herbatnia. “Przyglądając sie różom niejednokrotnie napotykaliśmy na zaskakujace przyjemne zestawienia kolorystyczne. Jednakże wszystko przebija Madame Cusin, której kwiaty możemy zaliczyć do najpiękniejszych. Ta sama roślina potrafi wyczarować szeroką gamę kolorystyczną kwiatów od różowo fioletowych przez czerwone do jasno fioletowych.Ta mieszanka kolorów jest dla oczu przeżyciem dosłownie magicznym. Wszystko to zawdzięczamy Jean Baptiste Guillotowi – synowi, który wyhodował ją w roku 1872 a w handlu znalazła się w 1881. Nazwa upamiętnia żonę ówczesnego sekretarza generalnego Rhon League. W handlu odmiana ta odniosa ogromny sukces, zwłaszcza w Anglii. Jest to doskonała róża ogrodowa a pochwały jej się należą pod każdym względem.”

Opis tej róży jak też prezentowana chromolitografia, pochodzi z Journal des Roses rok 1894 strona 40. Cytuję go w całości, zwłaszcza, że wszystko wskazuje na to , że tej pięknej odmiany już nie spotkamy, została utracona bezpowrotnie.

Madame Simon

Jest to róża herbatnia/mieszaniec róży herbatniej i noisette?/. “W 1891 r. Pan Robert Moreau, ogrodnik, Chemin de la Treille w Angers, wystawił do sprzedaży różę Madame Simon, otrzymał ją z  nasion Madame Berard. Siewka ta zachowała wiele podobieństwa do swej matki, a zwłaszcza kolor kwiatów i liści. Ta nowo otrzymana roślina bardzo długo nie chciała zakwitnąć  i  Moreau-Robert, dość długo czekał, bo aż 5 lat nim wreszcie zdecydował się by ta nowość dać do obrotu handlowego, gdyż nie chciał ryzykować oferowania klientom niesprawdzonego towaru.
Jest to bardzo energiczny krzew , który moglibyśmy zaklasyfikować jako formę pośrednią pomiędzy różą krzewiastą a klimberem. Pędy są praktycznie bezkolcowe. Liście ozdobne, w młodości brunatno zielone, potem gdy dojrzewają, zmieniają kolor na jasno zielony.
Kwiaty są bardzo duże i bardzo pełne w kolorze biało różowym z żółtymi  przebarwieniami. Kształt kwiatu wykazuje bardzo duże podobieństwo do Souvenir de la Malmaison co z całą pewnością nie jest wadą. Jedyną rzeczą którą można tej odmianie zarzucić to to , że jest bardzo podobna do Madame Berard.” Opis tej odmiany zamieściłem za Journal des Roses rok 1894 str. 71. Nie znam jej bowiem. Nie wiemy też czy odmiana ta gdziekolwiek przetrwała.

Pochodzenie: siewka Madame Berard. Ta piękna rycina , to chromolitografia pochodząca z cytowanego wcześniej Journal des Roses 1894.

E. Veyrath Hermanos

W handlu spotkać ją możemy również pod innymi nazwami. Pilar of Gold, Second Street czy Mme Berard.  Róża herbatnia, hodowca to Alexandre Bernaix z roku 1895.

 Chromolitografia z Gallica Biblioteque Numerique – Journal des Roses

Przepiękna róża o tym nieuchwytnym wdzięku starych odmian. Jej delikatnie różowe kwiaty ułożone są w skomplikowane ćwierć rozetowe formy o zewnętrznych wyraźnie jaśniejszych płatkach. Kwitnie bez większego problemu przez cały sezon w sposób ciągły małymi kiściami kwiatowymi darząc nas słodkim mocnym zapachem.

Fotografie – przez uprzejmość Pani Małgorzata Kralka Europa Rosarium Sangerhausen 2013.

Klimber o wzroście około1,5-3m w zależności od warunków uprawowych, mrozoodporność  wg HMF6 strefa usda. Dało by się powiedzieć wiele dobrego o tej rózy, niestety nie da się tego powtórzyć w odniesieniu do naszych warunków uprawowych. Poprostu róże chińskie nie tolerują tak mocnego cięcia jakie by być musiało w naszej strefie przemarzania.

Pochodzenie: Nieznane. Fotografia: Cezary Blicharz Europa Rosarium Sangerhausen 2009.

Madame Antoine Rebe

Róża herbatnia, wyhodowana przez Joseph M. Laperriere w roku 1900. Kwiaty średnicy 10 cm. pojedyncze , do 15 płatków, rozwijają się z długich kształtnych pąków. Ich fioletowo czerwony kolor jest dość niezwykły jak na róże herbatnie. Bardzo udana całość uzupełnia delikatny herbatni zapach kwiatów.

Krzew  do 120cm wysokości o dość mocno rozgałęzionym pokroju. Liście ciemno zielone błyszczace e wieku młodzieńczym wyraźnie czerwone. Pędy pozostają czerwone przez dość długi okres czasu. Dobra odporność na choroby grzybowe. Mrozoodporność standatowa dla róż chińskich czyli 6strefa usda.

Pochodzenie: Alphonse Karr x Princesse de Sagan . Fotografie: Elżbieta Sołtys Europa Rosarium Sangerhausen 2009.

Anna Olivier

Róża herbatnia.

Hodowca – Jean Claude Ducher z roku 1872.

Kwiaty o ujmującej za serce kolorystyce. Otwiera się jako czysto żółty by przejść w tony kremowo białe, natomiast na rewersie płatki wyraźnie dotknięte są kolorem różowym. Te zewnętrzne bardziej. Kwiat o średnicy około 10cm, złożony jest z ponad 30 płatków, kwitnie nieprzerwanie przez cały sezon , pachnąc delikatnym herbacianym zapachem.

To odmiana jest z pewnością o większej mocy przetrwania, dlatego nadal teraz możemy ją znaleźć w kilku kolekcjach w różnych częściach świata.Przypisuje się jej zdolność unikaniu szkód spowodowanych deszczem, co zawsze stanowiło punkt krytyczny dla herbatnich, ponieważ wiele z nich miało cienkie, miękkie płatki narażone na uszkodzenia.

Rycina pochodzi z angielskiego tygodnika ogrodniczego The Garden .

Krzew do 120cm wysokości, mrozoodporność 6 strefa usda. W swoim czasie, jedna z najbardziej popularnych ogrodowych róż.

Pochodzenie: Nieznane . Fotografia: Elżbieta Sołtys Europa Rosarium Sangerhausen 2009.

Madame Antoine Mari

Róża herbatnia, którą wyhodował Antoine Mari w roku 1890. Kolorystyka tego kwiatu jest zdecydowanie nie dzisiejsza. Owe fioletowo różowe cienie po brzegach zewnętrznych płatków w zestawieniu z wyraźnie kremowym centrum kwiatu dziś jest niespotykane. Kwiaty średnicy około 10 cm, złożone z ponad 30 płatków o pięknej kameliowej budowie,rozwijają się z klasycznego pąka, mają jedną zasadniczą wadę , nie pachną. Kwitnienie jesienne wydaje się być lepszej jakości.

Chromolitografia z Gallica Biblioteque Numerique – Journal des Roses

Pędy nie są zbyt bujne, osiągają długość około 120cm, ale wyraźnie rozkładając  i zagęszczając się , tworzą bardzo obszerny krzew potrzebujący sporo miejsca dla siebie. Liście jasno zielone, błyszczące o dobrej odporności na choroby, w klimacie przychylnym są zimozielone. Mrozoodporność 6 strefa usda.

Pochodzenie : Nieznane. Fotografia: Elżbieta Sołtys Europa Rosarium Sangerhausen 2009.

Niphetos

Najbielsza z białych róż – napisał Foster – Meliar. Ta czysto biała róża herbatnia wyhodowana przez niejakiego Bougere w roku 1835. Ci z rosomanes, którzy bliżej zetknęli się z różami herbatnimi wiedzą najlepiej jak wielką rzadkością wśród nich są czyste, nie zmieszane kolory. Mocno pachnące, śnieżno białe kwiaty rozwijają się z eleganckich wysmukłych pąków i przybierając kulisty  kształt nigdy nie otwierają się do końca, co zapewnia jej aurę tajemniczości i dystansu. Kwitnie przez cały sezon kulistymi kwiatami o średnicy 8-9 cm i zbudowanymi z 25-30 bardzo miękkich płatków a kwiaty umieszczone są na przewieszających się pędach. W Anglii wielkie zasługi w jej rozpowszechnieniu miał najbardziej wzięty i najsławniejszy  kwiaciarz owych czasów, niejaki  Standish z Bagshot , który właściwie ocenił jej urodę i zalety, zresztą jej spiczaste pąki w owych czasach były prawdziwie rzadkością. Zwiastowały nowy standard elegancji kwiatów.

Chromolitografia pochodzi z książki Le Livre d’Or des Roses Paula Heriot  oraz  z Rosen Zeitung.

Niewielki krzew z rzadka dorastający do 1m wysokości, dobrze się rozkrzewia. Okryty jest gęstymi raczej małymi, jasno zielonymi liśćmi.Mrozoodporność wg HMF  6 strefa usda, ale nie wydaje się to być prawdą gdyż w wielu opisach czyni się zastrzeżenia iż róża ta nie lubi ostrzejszych warunków klimatycznych, nie lubi też wilgoci i jest to raczej roślina szklarniowa.

fotografie – przez uprzejmość Pan Tadeusz Kurek

Pochodzenie: Nieznane, ale spotkałem się z opinią iż jest to sport od Catherine Mermet. Róża ta mimo swej niewątpliwej urody już w latach 60 XIX wieku uważana była za zaginioną. Do życia przywrócona została dzięki przypadkowemu odkryciu w ogrodzie Blue Ridge w Wirginii w roku 1860. Bardzo różne informacje spotykałem na temat tej róży. Na przykład , że do handlu trafiła  dzięki firmie Granger of Suisnes co w zasadzie wykluczałby informacje poprzednią. W szkicu o Andre Eve, który opiera się o wywiad z tym sławnym rosarianinem, spotkamy się z jego stwierdzeniem przypisującym sobie zasługi przywrócenia Niphetos  do obiegu handlowego. I komu tu wierzyć? A może róża ta zapadała w niepamięć jej przywracana była kilkakrotnie? A że tak mogło być pokazuje przykład jaki nam daje Francois Joyaux w swojej książce La Rose un passion francaise. ‘Pod koniec XIX wieku , korzystając z tego, że pojawił się sprawny transport kolejowy , na lazurowym wybrzeżu zaczyna rozwijać się produkcja róż na kwiat cięty. Ponieważ hodowcy na początku nie mają odmian specjalnie do tego celu przystosowanych, przywracają do łask róże , które zostały w pewnym sensie zapomniane jak Niphetos, Safrano  czy Madame Falcot . – str. 171.

Spotkamy się również z pnącym sportem od Niphetos – Niphetos climbing wyselekcjonowanym przez Williams & Keynes w roku 1889 Była bardzo podówczas popularna w Anglii. Jak pisze Jack Harkness w swojej wydanej w roku 1978 książce Róże, jeżeli uprawiamy ją pod szkłem, a tylko taka uprawa daje zadowalające rezultaty, to kwitnienie jej jest nieco za skąpe w relacji do wielkości krzewu. Jednakże i tak obok Marechal Niel była to najcenniejsza odmiana. To róża o wielkich walorach handlowych, która łatwo uszkadzana jest przez deszcz jednakże jej piękne długie pąki pokazują nieskazitelną biel w warunkach szklarniowych, dzięki czemu przez wiele lat nadawała standard różom sprzedawanym z pod osłon na kwiat cięty. Zaskakujące jest, że tak delikatny kwiat   odniósł  tak wielki sukces na rynkach, zapewne dlatego, że  używana była na tzw. krótkie okazje takie jak okolicznościowe wiązanki, bukiety ślubne, czy jako kwiaty do butonierki. Główną tu atrakcją były jej długie , wysmukłe pąki które w tamtych czasach były niebywała atrakcją i nowością. Ta  obietnica piękna składana przez Niphetos we wstępnej fazie rozwoju nie była przez nią dotrzymywana tym którzy zdecydowali się ją zostawić sobie po imprezie. Kwiat się rozwija brzydko a zewnętrzne płatki więdną.

Nazwa jej wywodzi się z języka greckiego co oznacza po prostu “śnieżny”. Fotografia: Marian Sołtys Europa Rosarium Sangerhausen 2009.

W dwutygodniku Ogrodnik Polski z 1885 roku , numer 10, znajdziemy piękny opis tej odmiany dodatkowo przyozdobiony interesującym drzeworytem.

Pomimo bardzo trudnej hodowli w krajach północnych, gdzie?pod gołem niebem róże herbatnie prawie zawsze źle zimują, pozostaną one jednak najulubieńszemi z kwiatów. Cudowny prawie, upajający zapach, połączony z wdzięczną formą i delikatną zwykle barwą?kwiatu, odbijającego wypukło na tle wielkich, lśniących, często barwnych liści, jednają im wielu zwolenników. Niestety jednak, trzeba?warunków przyjaznych, ciepłej wystawy, dobrej ziemi lub dobrego la‐ta, by się kwiaty tych królowych pomiędzy królowemi, należycie rozwinęły. Wszak wielu z czytających te słowa, zapewne nie widziało?ani razu, dobrze rozwiniętych, olbrzymich kwiatów Marechal Nie/,?chociaż róża ta znajduje się w każdym większym zbiorze. Za to pod szkłem rozwijają się róże herbatnie nie tylko u nas, w całym majestacie, ale nawet w daleko na północ posuniętym Petersburgu. Należy też przypuszczać, że wkrótce hodowla róż herbatnich pod szkłem, u nas się rozpowszechni.?W tem przewidywaniu, podajemy na wstępie podobiznę przecudnej róży herbatniej „Niphetos,“ którą zawdzięczamy uczynności braci Schultheissów, właścicieli na cały świat sławnego zakładu róż w Steinfurcie pod Nauheimem w Nasauskiem. Róża „Niphetos“ nie?potrzebuje opisu, jest to bowiem niby Marechal Niel, lecz nie złoto-żółty—tylko biały. Taż sama obfitość czerwonawych w młodości, wygiętych pędów; takież same ogromne, zwieszone, tulipanowej formy?kwiaty; taż sama upajająca woń czysto-herbatnia, doskonała.?Róża ta zaliczona do wszystkich wyborowych kolekcyj i coraz?więcej rozpowszechniająca się, daje się pędzić pod szkłem, równie dobrze, jak jej pierwowzór. Francuzi znają Niphetos, pod niewłaściwą?nazwą Duschesse Mathilde. Dla trudnego mnożenia i wyjątkowej piękności, nawet w Niemczech (np. u Schultheissów), sprzedają wysokopienne róże Niphetos, po 3,50 do 4 mk., sztukę.