Moje róże – moja pasja

R hibernica templeton

 fotografie – Marian Sołtys w Roseto Botanico Cavriglia 2014 .

Mieszaniec  r. canina z r. spinosissima.

Hodowca –  wypatrzył ją wg. HMF John Templeton, w roku 1802 . Jednakże, jak możemy przeczytać to na tabliczce znamionowej  w ogrodzie Botanicznym Kew Gardens, naturalnie występująca od…Tak więc  datę tę należałby przesunąć na rok 1795. Jak pisze Graham Thomas, J. Templeton wypatrzył dziko rosnący krzew tej róży w Irlandii i otrzymał za to od Towarzystwa Botanicznego w Dublinie nagrodę w wysokości 50 gwinei. Niestety, obecnie w stanie dzikim w Irlandii nie występuje.

 Fotografie wykonane w Kew Garden 2016 .

Kwiaty różowe, pojedyncze, do 5 cm średnicy. nie powtarza kwitnienia. Zakłada ozdobne, pomarańczowo czerwone owoce w kształcie gruszki.

Zapach – pachnąca.

Krzew – raczej po canina, gdyż potrafi urosnąć ponad 2 m wysokości. Mrozoodporna.

Liście – ciemno zielone, matowe – 5 – 7 listkowe.

Pochodzenie – r. Canina x r. spinosissima.

Canina

Fotografia ta przedstawia r. canina Kiese.

Jak gdzieś przeczytałem – najdziksza z dzikich róż.

Trudno i zarazem łatwo przyjdzie mi skreślić tych kilka zdań, gdyż form wymienionych przez specjalistów od taksonomii można doliczyć się i do 500.

Synonimy – W literaturze znana od szesnastego wieku. Nie powinna więc nas dziwić wielość nazw synonimicznych.
Przytaczam je za HMF:

Briar Rose
• Brier Bush
• Dog Briar
• Dog Rose – nazwa pochodzi stąd, że owoców jej używano jako leku przeciw wściekliźnie.
• Hondsroos
• Hunds-Rose
• Rosa belgradensis Pancic synonym
• Rosa canina L.
• Rosa leucantha Loiseleur
• Rosa pseudoscabrata Bllocki ex R.Keller
• Rosa sarmentacea Woods synonym
• Rosa sphaerica Grenier synonym
• Rosa surculosa Woods
• White-flowered Rose.

Nadto jeszcze nasze, ludowe nazwy: psia róża, która jest tłumaczeniem nazwy łacińskiej, oraz szypszyna (stąd szypszyniec różany), nazwa o pochodzeniu słowiańskim. Oczywiście , dla literatury anglojęzycznej strefa językowa słowiańska nie istnieje, ale poradzimy sobie i bez nich.

Kwiaty – pojedyncze, ale bardzo zróżnicowane w kolorze. Od czysto białych , poprzez jasno różowe do intensywnie różowych. Kwiaty średnicy około 5 cm. Kwitnie bardzo obficie, ale oczywiście nie powtarza kwitnienia. Zakłada całe mrowie bardzo dekoracyjnych, jednakże niezbyt dużych, jeżeli porównamy je z rugosą, owoców.

Zapach – pachnie, ale są formy pozbawione zapachu.

Krzew – Są to rośliny o bardzo zróżnicowanej budowie. Od mocnych krzewów zbudowanych  mocnych łukowato wygiętych zielono zabarwionych pędów dorastających do 2-3 m długości – do pnączy. Na stronie ogrodu botanicznego w Wilnie, znajdziemy informację, że spotkano egzemplarze o pędach dochodzących do 10 m ! długości. Pędy zwłaszcza młode zachowują kolor zielony.

Liście – one również nie grzeszą stałością. Znajdziemy czysto zielone , ale również mniej i bardziej szare. Odporność na choroby grzybowe – stuprocentowa.

Występowanie –  Występuje na obszarach umiarkowanych i ciepłych półkuli północnej. Można ją spotkać prawie w całej Europie, na terenach do 1500 m n.p.m. ale w Himalajach spotkamy ja znacznie wyżej, w Afryce Północnej, na Wyspach Kanaryjskich, na Maderze, w Azji, rozprzestrzeniła się także w Australii i Nowej Zelandii . W Polsce jest gatunkiem pospolitym.

Zastosowanie – wielorakie wszystkie nie sposób wymienić więc podam kilka tylko przykładów:

1.Roślina lecznicza
Surowiec zielarski: dojrzałe owoce  . Są składnikiem wielu mieszanek ziołowych. Zawierają oprócz ogromnej ilości witaminy C garbniki, karotenoidy, kwasy organiczne, olejki eteryczne, cukry, pektyny. Owoce są niezwykle bogatym źródłem witaminy C – zawierają jej dziesięciokrotnie więcej niż porzeczka czarna. Już 1-3 jej owoce w zupełności wystarczą do pokrycia dziennego zapotrzebowania człowieka na tę witaminę. Naturalna witamina zawarta w owocach jest przy tym trzykrotnie bardziej skuteczna od witaminy syntetycznej w tabletkach. Owoce róży mogą być używane do sporządzania przetworów i win .  Owoce dzikiej róży zawierają również witaminy A, B1, B2,, E, K i kwas foliowy, flawonoidy, kwasy organiczne, pektyny oraz garbniki .
Działanie: słabo rozkurczające, żółciopędne, łagodnie moczopędne. Róża jest stosowana przede wszystkim jako lek ogólnie wzmacniający, ale także pomocniczo do leczenia różnych schorzeń wątroby, nerek i przewodu pokarmowego . Chronią przed szkorbutem.Kwiat dzikiej róży może być wykorzystywany przy niestrawności, bólach gardła a także dolegliwościach skórnych
2.Przetwory- Jest znana od czasów ludzi pierwotnych, którzy traktowali jej owoce jako codzienne pożywienie. Z owoców lub utartych z cukrem płatków róży przyrządza się dżemy i konfitury. Specjalnie przyrządzone konfitury z dzikiej róży mogą być skutecznym lekiem na chorobę zwyrodnienia stawów . Z nasion wytwarza się olej z dzikiej róży.

3. W szkółkarstwie Rosa canina jest używana jako podkładka dla róż szlachetnych.

4.Gatunek ten był w dawnych czasach sadzony w pobliżu fortyfikacji, gdzie wraz z głogiem i tarniną stanowiły naturalne zasieki obronne.

Odmiany i formy. Wymienię w tym miejscu tylko kilka przykładów, gdyż jest to w zasadzie temat na odrębne opracowanie.

Kiese – opisałem ją w innym miejscu -* Kiese*

Sonia – to mieszaniec z multiflorą, M. Horvath’a z roku 1939

Una- to z kolei krzyżówka z Gloire de Dijon  G. Paul’a z roku 1850. Jak widzimy, Paul już przed Geschwindem próbował wykorzystać walory caniny.

Brög‘s Stachenllose - to z kolei bliżej niezdefiniowany mieszaniec caniny Roberta Brög z roku 1896.

Heinsohn‘s Rekord – to z kolei bezkolcowa forma wyselekcjonowana przez  Heinsohna w roku 1935.

Inermis – to z kolei samoistnie powstała forma/nie wiemy komu mamy zwdzięczać jej odkrycie/, która znalazła szerokie zastosowanie w szkółkarstwie jako podkładka. Z kolei hodowcy i szkółkarze dokonywali mniej lub bardziej udanych własnych selekcji. Przykładowo Inermis Clou z firmy Tantau, Inermis Heist, Inermis Klosterhuist, Inermis Kordes,

 Chromolitografia z Gallica Biblioteque Numerique – Journal des Roses

 Rosa canina ‘Schmidts Ideal ‘R. lub corymbifera , lub Rosa corymbifera, lub Rosa dumetorum, Rosiers des Buissons. Pochodzi najprawdopodobniej z terenów Rosji. Również zrobiła wielką karierę jako materiał na podkładki.

Andegavensis. – jest to krzyżówka z r. stylosa.

Fotografie – przez uprzejmość Pani Urszula Trętowska – Montisfont Abbey

Ciekawym przypadkiem jest też r.hibernica Templeton znaleziona przez J. Templetona w Irlandii w roku 1802,a będąca krzyżówką z r. spinosissima. Fotografia – powyżej.

  To, z kolei mój egzemplarz. Pochodzi z odrostów korzeniowych , z jakiejś podkładki, której używa dr. A. Chodun. Pędy jej dorosły do około 6 m długości. Pierwej wspięły się po rosnącym obok cisie, po czy malowniczo opadły w dół. Już ją wyciąłem, gdyż na takie kolosy nie ma miejsca moim ogrodzie.

Oczywiście to są tylko przykłady.

Spinosissima Bicolor staffa

 fotografie – Marian Sołtys w Roseto Botanico Cavriglia 2014 .

R. Spinosissima. Species.

Pochodzenie nieznane – znana od roku 1832.

Kwiaty początkowo różowe, potem blaknące do kremowych. Kwitnie bardzo wcześnie.

Zapach – pachnąca

Krzewy wysokości 90 -120 cm o sztywnych pędach.

Na stronie musem albersdorf jest opisana piękna spinosissima Staffa , ale ona jest zdecydowanie bardziej różowa niż ta w Cavriglia.

Kawkasskaja

Fotografie – kolekcja własna.

Róża galijska, mieszaniec róży galijskiej.

Synonimy – Krasnaja, Krasnoje Kawaskole.

Hodowca – nieznany.

Rok wyhodowania-  Adam Chodun podaje jako 1838. Odmiana ta bardzo rozpowszechniona jest na Kaukazie gdzie porasta nieużytki i tereny ruderalne. Z odmiany tej zakładane są również plantacje do pozyskiwania olejku różanego.

Kwiaty – ciemno różowe z fuksjowymi klimatami,z wiekiem jaśniejące do jasno różowych, typowe dla róż galijskich, rozetowe, średnicy do 8 cm, złożone z ponad 50 płatków. Kwiaty rozwijają się powoli  tworząc zwartą rozetę. Początkowo są płaskie, ale z czasem przybierają formę kulistą.

Zapach – przyjemny, intensywny.

Krzew – wysokości do 150 cm. Mrozoodporna .

Liście o szorstkiej teksturze, typowe dla róż galijskich . Jesienią przebarwiają się na żółto.

Pochodzenie -

Polar Joy

Jest to rodzaj mieszańca rugosy. Mieszaniec róż kanadyjskich.

Synonim – Northern Encore.

Hodowca – Ping Lim razem z Jerry Twomey, rok 1991.

Kwiaty – różowe, pojedyncze, średnicy około 5 cm. Kwitnie kiściami kontynuując nieprzerwanie kwitnienie przez cały sezon.

Zapach – nieznaczny.

Krzew – jest to pokaźna roślina o pokładających się pędach dorastających do ponad 2 m długości. Dlatego też w naszych skromnych ogrodach będzie musiała być prowadzona w formie kolumnowej/pillar/. Mrozoodporność 4 strefa usda, a w niektórych opisach figuruje , że nawet 3 strefa co bacząc na rodziców jest bardzo prawdopodobne.  To świetna propozycja do nasadzeń w naszym klimacie, gdzie róż  mrozoodpornych i choćby półpnących mamy jak na lekarstwo. Odmiana ta wspaniale prezentuje się również jako róża pienna. doprawdy trudno zrozumieć naszych szkółkarz, którzy z uporem godnym lepszej sprawy masowo produkują  jako róże pienne – nieodporne na mrozy , mieszańce herbatnie. To znaczy rozumiem ich – interes się kręci…

Liście jasno zielone, półmatowe. Doskonała odporność na choroby grzybowe.

Pochodzenie - Schnezwerg x Champlain .

Gardeners joy

 Fotografia  Nina Wróbel Rosarium Ogrodu Botanicznego Bronx .

Krzewiasta ./floribunda/.

Hodowca – Amanda Beales, rok 2005 .

Kwiaty – kolorystyka niestabilna oscylująca mniej lub bardziej wokół odcieni morelowych z większą lub mniejsza domieszką różu. Kwiaty średnicy 10 cm, złożone z około 15 -20 płatków. Kwitnie niewielkimi kiściami w sposób ciągły przez cały sezon.

Zapach – umiarkowany.

Krzew o pokroju wyprostowanym, wysokość 100 – 150 cm. Odmiana o wszechstronnym zastosowaniu. W opisach odmianowych wspomina się, że prowadzona przy podporach, w dobrych warunkach klimatycznych staje się forma pnącą.

Liście – ciemno zielone, półmatowe.

Pochodzenie – Pochodzenie Centenaire de Lourdes x Maigold .

Nazwa upamiętnia czterechsetlecie istnienia firmy The Worshipful Company of Gardeners.

Uetersens Rosenkonigin

  Fotografie – Marian Sołtys Święto róży w ogrodzie botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego 2014.

Krzewiasta . Dalsza krewna rosa kordesii .

Hodowca – wyselekcjonowana została w firmie Kordes & Sons w roku 2009.

Kwiaty – jasno czerwone do czerwonych średnicy 10 cm o budowie identycznej jak odmiana wyjściowa tj. dobrze nam znana Rosarium Uetersen .

Zapach – w zasadzie bez zapachu.

Krzew wysokości do 150 cm.

Liście ciemno zielone, błyszczące o dobrej odporności na choroby grzybowe.

Pochodzenie – sport od* Rosarium Uetersen *

Spring Hill’s Freedom

 Fotografie – Nina Wroobel w Brooklyn Botanic Garden 2014 .

Mieszaniec herbatni .

Hodowca – Jerry Twomey, rok 1989 .

Kwiaty – rozetowe, czerwone/szkarłatne/, średnicy 8-9 cm , złożone z około 40 płatków. Kwitnienie o charakterze ciągłym.

Zapach – pachnące .

Krzew –  Jest to sporych rozmiarów, dobrze rozrastająca się, roślina osiągająca ponad 150 cm wysokości.

Liście oliwkowo zielone, skórzaste.

Pochodzenie – siewka Samantha .

Thusnelda

 fotografie – Marian Sołtys w Roseto Botanico Cavriglia 2014 .

Mieszaniec rugosy.

Hodowca – Dr Franz Herman Mueller , rok 1896.

Kwiaty – łososiowo różowe, średnicy około 10 cm, złożone z 15-20 płatków.  Nie brak opinii wśród specjalistów , że jest to jedna z najpiękniejszych, jeżeli nie najpiękniejsza z mieszańców rugosy. HMF twierdzi , że odmiana ta okazjonalnie powtarza kwitnienie. Jednakże Susan Verier w swojej pracy o rugosas , na stronie 56 zamieszcza takie zdanie: ” I choć obu rodziców ma powtarzających kwitnienie, to Thusnelda kwitnie tylko raz w sezonie”. Pewnie więc jak w szeregu innych przypadków nie pozostaje nic innego jak zweryfikować to samemu. Szkoda więc, że dostępność tej pięknej odmiany jest dziś mocno ograniczona.

Z kolekcji Pani Urszuli Trętowskiej.

Zapach – mocno pachnące.

Krzew – o pokroju  wyprostowanym, wysokości 150-180 cm.

Liście – średnio zielone, matowe.

Fotografie  w mojej kolekcji 2019 .

Pochodzenie – Gloire de Dijon x r.rugosa Alba.  U doktora Muellera, musiały się dziać podówczas bardzo interesujące eksperymenty hodowlane, ale tylko niewielka część z ich przedostała się do szerokiego świata.

Pamiętajmy, że słynna i piękna odmiana Conrad Ferdinand Mayer, to również  krzyżówka rugosy z Gloire de Dijon i również wyszła spod ręki  Franza Muellera.  A cały szereg rugos , które sprzedał Juliuszowi Gravereaux  nawet nie troszcząc się o ich imiona, zapewne ma swoje dalsze życie i nigdy się o tym nie dowiemy. Przypomina się tu historia  Geschwinda, który również swoje , często niezwykle udane siewki sprzedawał innym szkółkarzom na po prostu na pęczki. Łebski to był gość ten doktor.

Villa des Tybilles

 fotografie – Marian Sołtys w Roseto Botanico Cavriglia 2014 .

Mieszaniec rugosy.

Hodowca- Niestety nie wiemy, jej początki sięgają kolekcji rugos jakie stworzył Julius Gravereaux na przełomie wieków w roseraie de L’Hay.  Nie wiemy czy to jego krzyżówka czy tez pozyskał o jakiegoś znajomego rosarianina. Jak wiemy . Gravereaux na polecenie ówczesnego rządy francuskiego szukał możliwości rozszerzenia  produkcji olejku różanego w oparciu o jakąś nową grupę róż. W ten oto sposób Gravereaux zainteresował się rugosami.

Kwiaty – różowo karminowe, pojedyncze, proste i skromne . Nie pozostają w żadnej proporcji do nazwy , która brzmi jak surmy bojowe. Pewną ciekawostka tej odmiany jest to, że nie powtarza kwitnienia.

Zapach – pachnące.

Krzew – solidny, bujny, do 2 m wysokości.

Liście typowe dla rugos.

Pochodzenie -